Yâ Hafîz Yâ Kebîkeç!

Standard


Ya Kebikeç! asırlarca müstensih(yazıcı)ler tarafından kullanılmış efsane bir koruyucudur. Kebikeç’in kullanılmasının birkaç amacı vardır. Kebikeç kitap kurtlarının efendisidir. Eserin üzerine Ya! kebikeç! yazıldığında kitap kurtlarının esere zarar vermeyeceğine inanılırmış. Bir başka inanışa göre ise Ya! Kebikeç! ibaresinin yazıldığı mürekkepten dolayı kitap kurtları esere yaklaşamazmış. Bazı kaynaklarda ise Ya! Kebikeç’in kitapları koruyan bir cin veya melek ismi olduğundan bahsedilmiştir. Hangisi olursa olsun Süleymaniye kütüphanesinde üzerine Ya Kebikeç yazılan kitapların kurtlardan daha az zarar gördükleri anlaşılmıştır.

-ALINTI-

“Kebîkec (کبیکج): a.i Haşarat ve zararlı böceklerin iş ve hareketlerini düzenleyen meleğin adıdır. kitap kurdu ve güveler de bu meleğe bağlı olup, izinsiz iş yapmazlarmış. Bu inanış sonucunda  eskiden kitaplara “Yâ Kebîkec” yazılır ve artık kitabın her türlü haşarata karşı sigortası yapılırmış. Nitekim el yazma eserlerin pek çoğunun cilt kapağında, zahriye yahut rast gele bir yerinde bu ise rastlanır. Genellikle tuğra biçiminde yazılan Kebîkec bir nevi haşarat ilacı yerine geçerdi.

Rivayete göre mollanın biri, kitabını kurtların yediğinden şikayetle hocasına gider. O da kitabın sonuna “yâ Kebîkec” yazmasını tavsiye eder. Molla denileni yapar. Ne çare ki kitabı hâlâ kurt yemektedir. Kurt çok geçemeden son sayfaya da dadanınca molla soluğu hocasının yanında alır. Yine şikayetle söze başlar. Hoca sorar:
-“Yâ Kebîkec” yazmadın mı?

-Yazdım Efendim yazdım… Ama önce Yâ Kebîkec’i yemişler, şimdi de kitabı yiyorlar.”

“Mülk-i Fâs içre oldu müevvectir
Âhir-i nüsha-i Kebîkec’tir”

(Münîf)

İskender Pala,Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü sf:263

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s