Category Archives: Beyit

Tavşan Uykusu

Standard

Nigâra tavşan uyhusın virür câdu gözün bana
Velî gamzelerün dürder ki bin uyanayum hemi
(Kadı Burhaneddin)

Ey sevgili; cadı gözlerin bana tavşan uykusu verir, fakat gamzelerinse uyanayım diye beni dürterler.

“Men Lebün Müştakıyem”

Standard

Ben senin âb-ı hayat-ı lebinin teşnesiyim
Tâlib-i çeşme’-i hayvân isem insân değilim

Yenişehirşli Avnî 

Ben senin dudaklarındaki hayat suyuna susamışım,  eğer asıl ölümsüzlük suyuna talipsem, insan değilim.

“Âb-ı hayat”ın, aynı manaya gelecek şekilde “âb-ı hayvân” olarak kullanımı da yaygındır.Burada çeşme’-i hayvan şekli kullanılarak tezat sanatı yapılmış.

Hayvanların su içtiği çeşme manasına da gelen Çeşme’-i hayvan kelimesi, tevriyeli olarak da kullanılmıştır, o zaman da “Eğer hayvanların su içtiği çeşmeye  talipsem, zaten insan değilim” manasına  gelir. 

Yani ilk anlamda insan değilim deyimi “yemin” olarak kullanılmış, ikincideyse gerçek manasıyla kullanılmıştır.

Şem’ u Pervane

Standard

Sûz-ı dilden bî-haberdir sanmanız canâneyi
Şem’i yakmaz mı ol ateş kim yakar pervaneyi 

Şeyhül İslam Yahya

Gönlün yanışından sevgilinin haberi yoktur zannetmeyiniz, nitekim pervaneyi yakan ateş, elbette mumu da yakar.

Gözlerim Yaşı Sikke-i Zer Değil Midür?

Standard

Şimdi anun hevâsına hutbe ohınur aduma
Yüzde bu gözlerim yaşu sikke-i zer değil midür

Kadı Burhaneddin

(Sikke-i Zer: Altın Para) Osmanlı’da hutbe okutup padişahın kendi adına sikke bastırması, saltanat alametlerindendi. Şair,kendi adına hutbe okutulduğunu söylüyor ve gözünden akıttığı yaşları altın sikkelere benzeterek, kendisini, sevgilisine aşık olanların padişahı ilan ediyor. 

Gözyaşlarını altın sikkeye benzetme nedeni, aşığın sararmış benzinde gözyaşlarının da sarı renkte görünmesidir.

Gel Nûş İdelüm Bâde

Standard

Bezm-i uşşâka gel arslan sütü nûş eyle kuzum
Böyle sütlü meme mâderle peder vermezler

Kastamonulu Sa’dî 

Aşıklar meclisine gel, arslan sütü iç kuzum,
Böyle sütlü memeyi (insana) annesiyle babası (bile) vermez.

(Rakıdan kinayeli olarak aslan sütü diye söz edilir)